Ở nơi rừng cọ đồi chè

Sông Thao sậm nâu, chảy chầm chậm giữa lau xám, ngô non, giữa hoa dong riềng chấp chới liền kề ruộng lúa chạy một mạch rồi đứng khựng trước dãy núi được viền chân bởi một vệt rừng cọ, bát ngát, bạt ngàn. Bắt đầu vượt bến đò Tình Cương dốc đứng, là nẻo đường đất sét gập ghềnh. Cọ lẫn lúa, cọ lẫn chè, cọ lẫn trong những mái nhà nắng mưa mòn cũ bồi hồi... Cọ chạy dài đến tận Hiền Lương – nơi là chiến khu xưa. Nhìn ngang thấy cọ, nhìn xuôi thấy cọ, nhìn lên thấy cọ, nhìn ngược thấy cọ. Ði trên đất Cẩm Khê, đâu đâu cũng chờn vờn bóng cọ, bóng cọ tiếp nối bên đường như đoàn người đang chạy tiếp sức. Hai bên bờ sông Thao, bóng cọ nghiêng nghiêng bên sườn dốc, mầu đất đỏ như vệt son ngoằn ngoèo.

 

Móm cọ.

Nơi gần ngọn nguồn sông Thao, trước đền thờ Âu Cơ trên đất Hiền Lương, ở nhà họa sĩ Quang Thái. Anh là người sinh thành giữa một vườn cọ, ở một nơi mà thói quen phóng khoáng trong sinh hoạt đã hóa thân vào những câu ca dao mà tôi rất muốn tin là chưa có trong bất cứ sưu tập ca dao nào.

Bóng cọ quê tôi

Quê tôi ở miền trung du, nơi có rừng cọ đồi chè xanh thẳm uốn lượn quanh những cánh đồng bát ngát. Chẳng biết từ bao giờ, cây cọ trung du bám rễ sâu miền đất thân thương này và đi vào tâm hồn mỗi người dân quê tôi. Mẹ bảo, quê mình đất sắn, đất cọ, đi đâu, chỗ nào cũng thấy những đồi cọ mọc lên xanh tốt và trùng điệp. Và từ bao đời nay, cây cọ đã trở thành biểu tượng cho sức sống của những con người cần cù, lam lũ quê mình.

Nhà tôi ở ngay dưới tán cọ xanh rờn, lấp lóa. Mọc xung quanh nhà, những cây cọ tua tủa những cành gai như những thanh kiếm vung lên trời xanh vậy. Muốn vào được nhà, ai cũng phải qua tán cọ xanh mát. Nhà tôi ngày xưa lợp bằng lá cọ, cả làng tôi, nhà nào cũng lợp như thế. Những tầu lá cọ bánh tẻ mềm dai bện thành từng mái khin khít. Mùa hè, nhà lá cọ mát rượi, mùa đông, mái cọ che mưa, che gió lạnh. Những mái nhà lá cọ, hình ảnh bình dị của quê tôi tự bao giờ. Trước ngõ, cây cọ già và vô số cọ con như những tán ô che đầu cho lũ trẻ chúng tôi từ những ngày thơ ấu cho đến khi lớn lên. Nhớ lắm cây cọ quê mình, đi đâu cũng nhớ về hình ảnh thân thương ấy để thấy ấm áp hình bóng quê hương luôn níu giữ tâm hồn mình.